Radyasyon hayat da kurtarır!

Hayatımızın vazgeçilmezi olan ve sık karşılaştığımız nükleer fiziğin zararlı olmadığı, aksine bilinmeyenlerin günümüzün neredeyse her alanımızda olduğunu vurgulamak ve sizleri aydınlatmak Doç. Dr. Hüseyin Ozan Tekin’e nükleer fizik hakkında bilinmeyenleri ve olması gerekenler hakkında açıklamalarda bulundu.

Nükleer fizik nedir?

Fizik bildiğiniz gibi çok geniş bir alandır. Tarihsel olarak baktığımız zaman birçok bilimin alt yapısını oluşturur. Tarihi belki de eski Yunan’dan da öteye gider.

Baktığınız zaman insanoğlunun merak ettiği konular vardır. Mesela Bir maddenin hikayesi bir insanın en merak ettiği serüvenlerden biri olmuştur. Madde derken bunu mikro ve makro ölçekte de düşünebiliriz. Küçük bir parçacığın bir yüzeyde gidişi, durması gibi olaylar bir parçacık hikâyesidir. Onun için fizik çok geniş bir alandır. Çünkü maddeyi mikro, makro, nano hatta galaktik boyutlarda da düşünebiliriz. Bunların hepsi fiziğin merak konularıdır.

Böyle olunca fizik alt dallara ayrılmış durumda, bunlardan bir tanesi de ana bilim dalı olarak söyleyebileceğimiz nükleer fiziktir.

Nükleer fizik, çekirdekle ilgili tüm olayları inceler. Çekirdek’le yan yana getireceğimiz en büyük fiziksel terim radyasyondur. Doğal bir radyasyon gerçeği vardır hayatımızda biz bu doğal radyasyonu; Güneşten, yediklerimizden, yer kürenin kendisinden olduğu gibi doğal yollardan alırız. Bunlar iç ışınlanma dediğimiz şeyleri yapar.

Bir de dış radyasyon(kozmik) vardır. Bu da genelde güneşten bize gelen radyasyonlardır gibi düşünebiliriz. Güneş’i büyük bir nükleer santral olarak düşünebiliriz. Bir de bizim yapay radyasyon kaynaklarımız var. Röntgenin X ışınlarını keşfetmesiyle birlikte endüstri de kullanıldı. Sağlıkta günümüzde olmazsa olmazdır. X ışını olmadan bir radyoloji düşünmek pek mümkün değildir. Diyagnostik, radyolojinin veya radyasyon terapisinin ana dayanağıdır. Radyasyonsuz bir ne onkoloji düşünebiliriz, ne nükleer tıp düşünebiliriz, ne de diyagnostik radyoloji düşünebiliriz. Günümüzde MR gibi yöntemler var, Ultrason gibi yöntemler var.

Nükleer fiziğin kullanım alanları nelerdir?

Nükleer fiziğin ilgilenme alanlarını genelde parçacık etkileşimleri, radyasyon ve maddenin etkileşimi, radyasyon zırhlanması vesairedir. Bir atom boyutunda yapılabilecek tüm incelemeleri nükleer fizik içine alabilir. Radyasyon, reaksiyonlar ve Enerji üretimi de buna dahildir. Nükleer fiziğin çok fazla kullanım alanları vardır. Endüstriyel, sağlık, savunma sanayi gibi. Nükleer enerji’yi nükleer bomba gibi kötü amaçlarla kullanılabileceği gibi iyi işler içinde; tedavi, görüntüleme, nükleer tıp ve bu tarz sağlık alanında kullanılır.

Sağlık alanında nereler de kullanılıyor?

Günümüzde; Kanserin erken tanısı, tedavi işlemleri gibi şeylerde radyasyon başlıca etmendir. Radyasyon diyince kötü şeyler geliyor insanların aklına. Bugün hala Çernobil konuşulur. Ama şöyle bir habere hiç denk gelmeyiz bugün radyasyon sayesinde 10.000 kişiye kansere erken tanısı koyuldu Veya bugün 5.000 kişi Radyoterapi cihazları sayesinde kanser durumu tamamen yendi. Radyasyon hep kötü gösterilmiştir ama böyle bir şey yoktur.  Tedbiri olmayan şeyler insana zarar verir.  Radyasyon, doğru kullanıldığı takdirde insanlık için çok yararlıdır.  Günümüze sağlık alanlarında da korunma olmadan, bir zırhlama, dozimetre olmadan Orada çalışan bir tekniker korunmasız olarak çalıştığı için radyasyona maruz kalacaktır. Bu da onun radyasyonun biyolojik etkileri dediğimiz etkilere maruz kalmasına sebep olur. Ama radyasyonlu bir işlemde birey korunduğu ve dikkat ettiği müddetçe radyasyon insanlara sürekli bir fayda sağlamaktadır.  

Enerji bakımından nükleer enerji vazgeçilmez bir şeydir. Nükleer enerji yöntemi ile elektrik enerji üretilmesi insanlığın en büyük keşiflerinden biri sayılabilir. Baktığınız zaman da Nükleer enerji, en çevreci elektrik üretimidir. Her hangi bir enerji üretim yöntemi gibi nükleer enerjinin de riskleri vardır. Bugün rüzgar panellerinin, arıların uçuş yönlerini uçuş güzergahlarını değiştirdiğini gözlemlenmektedir.

Güneş enerjisinin güneş tarlalarına bakıldığında o bölgede çevresindeki bölgede bir sıcaklık kronik bir sıcaklık artışı ve sera etkisi yarattığı gözlemlenmektedir.

Her yöntemin riski bulunmaktadır, Kömür santrallerinde çok kişi zehirlenmiştir. Ve Orada çok kişi hasta olmuştur. Ama nükleer enerjinin tamamen temiz çevreci istifleme ve çöpe atma yöntemleri vardır. Her şey kontrollü yapıldığı müddetçe nükleer enerji insanlık için çok yararlıdır Çünkü binlerce ton kömürle yapacağınız işi bir kaç gram uranyumla yapabilmektedir.

Ben nükleer enerjinin insanlığa faydalı bir şey olduğunu düşünüyorum. Akkuyu nükleer santralinde katıldığım toplantılarında bunu belirttim. Nükleer enerji bizim vazgeçilmezimizdir.

Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerin sonuçta ekonomik koşulları da düşünmesi lazım. Şuanda bize en uygun enerji üretimi modellerinden birisi nükleer enerjidir. Nükleer enerji de ilerlemek devamında yeni teknolojilerde ilerlemenizin de önünü açıyor; İlerliyorsunuz, malzeme araçlarında gelişiyorsunuz, tıbbi amaçlı radyo izotop üretebiliyorsunuz vs. Bu örnekler uzar ama nükleer enerji bizim için bir sürü alt teknolojinin de önünü açan bir konu olarak düşünmek gerekir.

Yapay zeka ile ilişkisi nedir?

Sağlık alanında; diagnostic, nükleer tıp, radyoterapi, yapay zeka ilişkisi için çalışmalar var. Yapay zeka, Benim de özel bir çalışma alanlarımdan biridir. Bunlardan biri de Monte Carlo simülasyonu. Her zaman radyoaktif kaynakları deneysel çalışmanız mümkün olmamaktadır. Bunun hem ekonomik koşulları var hem de sağlıkla ilgili riskleri ve tehditleri bulunmaktadır. Günümüzde matematiksel simülasyon temeli radyasyon alanında çok popülerdir. Böyle olması gerekmektedir. Böyle olmadığı durum da hem ekonomik giderleri olur hem de farklı türde götürürleri olur.Matematiksel yöntemler denemek nümerik yöntemler çok iyi bir şeydir. Monte Carlo’da bir tahmin ettirme yöntemi olduğu için yapay zeka yöntemi sayılabilir. Bir reaksiyonun sonucunda veya detektör madde etkileşimi sonucunda neler olacağını bize deneysel çalışma altyapısını öğrenmek için önemli bir fikir sağlamaktadır. Onun için yani ileride bu ilişki muhakkak artacaktır. Yapay zeka kullanımının radyasyonla da çok daha iyi olacağına inanıyorum. Şuan atılımları var ama devamlı muhakkak gelecektir diye düşünüyorum.

Türkiye’de yapılması süregelen santraller hakkında ne düşünüyorsunuz?

Akkuyu’da ve Sinop’ta var şuanda bildiğim nükleer santral. Şimdi bildiğim kadarıyla üçüncüsü için Çinliler ile görüşmeler yapılıyor. Bence yetmez. Bu sayının çok daha artırılması lazım. Özellikle enerjideki dışa bağımlılığın daha anlaşılır noktalara gelmesi ve zamanla dışa bağımlılığın ortadan kalkması için ülke içindeki imkânlarla enerji üretimi yapılmalıdır. Bunun bir anda olması mümkün değildir. Bu bir süreçtir, ülkelerin nükleer teknoloji öğrenmesi uzun yıllar alır. Çünkü önce görmeniz lazım, sonra anlamanız lazım, sonra aynı işlemleri aynı malzemeleri sizinde üretebilmeniz lazım, Sonra bunu Öncelikle nükleer enerjiye ondan sonra yan teknolojilere yani sağlıktaki uygulamalara uygulamanız lazım. Bu hemen olacak bir şey değil ama biz ülke olarak bu teknoloji’ye geç kaldıkta denilebilir. Ama atılımlar bence iyi gözüküyor. Hatta bu sayıların mutlaka arttırılması lazım.

Bugün Kanada’ya bakıyorsunuz en önemli reaktör üreticilerinden biri Amerika, Fransa, Almanya, Avrupa’daki birçok ülke bugün enerjisini nükleer santralle sağlamakta. Çin 2020’de ki 10-20 yıllık hedefini nükleer santral sayısını çok fazla arttırmak var. Bu teknolojide ilerlemenin birincil, ikincil, üçüncül ve dördüncül faydalarının etkilerinin olduğunu onlar da görmektedirler. Onun için bizim de bu konuda çok atılmalar yapmamız lazım diye düşünmekteyim.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s